To jest 14 z 18 lekcji Gramatyka poziom A1-A2

Lekcja 14: przypadki niemiecki

W tej lekcji dowiesz się najważniejszych informacji w pigułce na temat przypadków niemieckich. Jakie przypadki są w niemieckim? Kiedy się je stosuje?A między teorią „czyhają” na ciebie ćwiczenia na przypadki niemieckie w roli głównej.

Przypadki niemieckie – z czym to się je?

W języku niemieckim są 4 przypadki: Nominativ, Genitiv, Dativ, Akkusativ.W języku polskim jest aż 7 przypadków. Steffan Möller chyba nie miał łatwo studiując język polski 

A co to są wogóle te przypadki? Najlepiej wyjaśnię to na przykładzie – spójrzcie na dwa zdania poniżej. W pierwszym zdaniu ktoś zignorował istnienie przypadków, w drugim natomiast powiedział zdanie poprawnie gramatycznie:

  • Helga sitzt auf der Sessel./ Helga siedzi na fotel.
  • Helga sitzt auf dem Sessel./ Helga siedzi na fotelu.

W wersji polskiej „fotel” zmienił się na „fotelu” (bo siedzi „na kim?ma czym?” – na fotelu, czyli nasz polski przypadek celownik.).

A w języku niemieckim o tym jaki to przypadek, informuje nas przede wszystkim rodzajnik.  „Der Sessel”, zamienił się na „dem Sessel”, ponieważ w niemieckim celowniku rodzajnik „der”  zamienia się na „dem”. A na przykład rodzajnik „die” zamienia się w celowniku na „der”: 

  • Ich spreche mit der Lehrerin. /Rozmawiam z nauczycielką.  (Z kim rozmawiam? czyli celownik.  „Die”  zamienia się na „der”)
Zapamiętaj
Każdy rzeczownik w zdaniu (wraz z rodzajnikiem), przymiotnik i zaimek jest w jednym z 4 przypadków. 

Przypadki w języku niemieckim odpowiadają na takie pytania, a rodzajniki odmieniają się w ten sposób:

PrzypadekEIN (męski)EINE (żeński)EIN (nijaki)liczba mnoga: brak
Nominativ: kto ? co?der/ EINdie/ EINEdas/ EIN-
Genitiv: czyj?des/ EINESder/ EINERdes/ EINES-
Dativ: kim? czym? kogo? czego?dem/ EINEMder/ EINERdem/ EINEM-
Akkusativ: kogo? co?den/ EINENdie/ EINEdas/ EIN-

Zauważyłeś, że rodzajnik nieokreślony dostaje w poszczególnych przypadkach takie same końcówki, jak rodzajnik określony?

Mianownik niemiecki: Nominativ

Mianownik (Nominativ) odpowiada na pytanie : kto ? co? . Podmiot zdania, czyli osoba lub rzecz, która coś robi z zdaniu, jest właśnie w mianowniku. Na przykład:

  • Ich mache jetzt eine Pause./ Robię teraz przerwę. (kto? co? robi przerwę? ich)
  • Die deutsche Sprache macht mich fertig. / Niemiecki język mnie wykańcza. (kto? co mnie wykańcza? die deutsche Sprache)

PrzypadekNa jakie pytanie odpowiada?Przykład
Nominativkto ? co?Das Kind ist schön. Kto jest ładny? dziecko

wsciekly czlowek
Die deutsche Sprache macht mich fertig! / Niemiecki język mnie wykańcza!

Biernik niemiecki: Akkusativ

Biernik niemiecki (Akkusativ) odpowiada na pytanie : kogo ? co?.

PrzypadekNa jakie pytanie odpowiada?Przykład
Akkusativkogo? co?Das Spielzeug für das Kind. Zabawka dla kogo? Dla dziecka.

Zapamiętujesz, że w Akkusativie zmienia się tylko „der” na „den”: einen Mann, den Kuchen, keinen Ball . A jak „den” to „einen”.  Die i das wyglądają tak, jak w mianowniku. :

NominativAkkusativ r. określonyAkkusativ r. nieokreślony
derdeneinen
diedieeine
dasdasein
die (mnoga)die-

  • Siehst du den Mann da? / Widzisz tego mężczyznę? (kogo?co? widzisz? mężczyznę)
  • Ich esse einen Kuchen. / Jem ciasto. (kogo?co? jem? ciasto)
  • Siehst du die Frau da? / Widzisz tę kobietę? (kogo?co? widzisz? kobietę)

Alles klar soweit? Tak wyglądają zaimki osobowe w bierniku:

Nominativ (kto? co?)ichduersieeswirihrsieSie
Akkusativ (kogo? co?)michdichihnsieesunseuchsieSie

Celownik niemiecki: Dativ

Celownik niemiecki odpowiada ma pytanie: komu? czemu? z kim ? z czym? .

PrzypadekNa jakie pytanie odpowiada?Przykład
Dativkim? czym? kogo? czego?Ich spreche mit dem Kind. Rozmawiam z kim? z dzieckiem

Zapamiętujesz tylko końcówki rodzajnika określonego – rodzajniki nieokreślone mają takie same końcówki jak określony:

NominativDativ r. określonyDativ r. nieokreślony
derdemeinem
diedereiner
dasdemeinem
die (mnoga)den-

  • Ich spreche mit dem Kind./ Rozmawiam z dzieckiem.
  • Ich spreche mit einem Kind./Rozmawiam z dzieckiem.
  • Ich sehe den Hund./ Widzę psa.
  • Ich sehe einen Hund./ Widzę psa.
uwaga
Jeżeli rzeczownik w liczbie mnogiej nie kończy się na „s” lub „n” dostaje w Dativie bonusowe „n”. Na przykład: die Fahrräder – den Fahrräderndie Bilder – den Bildern,  die Tische – den Tischen.

A tak wyglądają zaimki osobowe w celowniku:

Nominativ/ mianownik (kto? co?)ichduersieeswirihrsieSie
Dativ/ celownik ( komu? czemu? z kim? z czym?)mirdirihmihrihmunseuchihrIhnen

Na przykład:

  • Ich spreche nicht mit dir./ Rozmawiam (z kim?) z tobą.
  • Kannst du mir helfen?/ Czy możesz (komu?) mi pomóc?

Dopełniacz niemiecki: Genitiv

Genitiv odpowiada na pytanie: czyj?.

PrzypadekNa jakie pytanie odpowiada?Przykład
Genitivczyj?Das Spielzeug des Kindes. Czyja zabawka? dziecka

Używa się go wtedy, jeżeli coś do kogoś należy:

  • Das ist die Brille meines Vaters./ To są okulary mojego taty. (Okluary są czyje? mojego taty)
  • Der Herr der Ringe./ Władca pierścieni. (Pierścienie są czyje? władcy)
uwaga
Na końcu większości rzeczowników rodzaju męskiego i nijakiego pojawi się w Genitivie „s” lub „es”:
  • Das Auto meines Bruders.
  • Ziel des Lebens.
  • Die Evolution des Menschen.

 

 

Trik na nauczenie się przypadków niemieckich

Zadaj pytanie

 Zastanówcie się jak powiedzieć zdanie poniżej po niemiecku:

  • Leżę na kanapie. (??????)

Będzie po niemiecku: Ich liege (leżę) auf (na) i teraz tam gdzie macie rzeczownik w zdaniu, zadajecie sobie pytanie wynikające z czasownika. Logiczne pytanie będzie brzmiało w tym przypadku – na czym leżę?

„Na czym” – to pytanie Dativu, jak widać w tabelce poniżej. Czyli wiecie, że rodzajnik będzie w Dativie.

PrzypadekNa jakie pytanie odpowiada?Przykład
Nominativkto ? co?Das Kind ist schön. Kto jest ładny? dziecko
Genitivczyj?Das Spielzeug des Kindes. Czyja zabawka? dziecka
Dativkim? czym? kogo? czego?Ich spreche mit dem Kind. Rozmawiam z kim? z dzieckiem
Akkusativkogo? co?Das Spielzeug für das Kind. Zabawka dla kogo? Dla dziecka.

A jak już wiecie, to patrzycie jak rodzajnik das (bo jest das Sofa) wygląda w Dativie.

lezec na kanapie
Ich liege auf dem Sofa. „Dem” to „das” w Dativie.

No zobacie sami, że działa w wielu zdaniach. Na przykład:

  • Ich helfe der Frau. /Pomagam (komu? czemu? pomagam, czyli Dativ. A rodzajnik „die” w Dativie to „der”)
  • Ich mache die Übung./ Robię (kogo? co? robię, czyli Akkusativ. A rodzajnik „die” w Akkusativie to „die”.)
  • Ich sitze auf dem Sessel./ Siedzę na fotelu.
  • Er ließt die Zeitung./ On czyta gazetę.

I tak dalej. Apropo ćwiczonka – zróbcie to poniżej i zobaczcie sami, że działa:

Jaki przyimek, taki przypadek

uwaga
Zadawanie tych pytań nie zawsze działa. Nie zawsze, ponieważ po pewnych przyimkach lub czasownikach jest zawsze konkretny przypadek i koniec kropka. Na przykład taki przyimek „zu” – po nim zawsze jest Dativ: Ich gehe zu dem Arzt.

 Tutaj   znajdziecie informacje o tym, jakie przyimki łączą się z jakim przypadkiem.

 

W ruchu czy w miejscu?

Jeśli coś się zmienia, jest w ruchu, przemieszcza się od A do B – wtedy stosujemy Akkusativ. Jeśli natomiast coś gdzieś się znajduje i nic z tym się nie dzieje, jest w miejscu, wtedy stosujemy Dativ. Na przykład:

  • Ich gehe ins (in das) Büro. / Idę do biura (przemieszczam się w kierunku biura, czyli Akkusativ)
  • Ich bin im (in dem) Büro. / Jestem w biurze (jestem tam i się nigdzie nie przemieszczam, czyli Dativ)

 

uwaga
Ich gehe zur  (zu der: Dativ) Apotheke – niby się przemieszczam, czyli powinien być Akkusativ, a jest Dativ. A to dlatego, że przyimek zawsze ma decydujący głos przy wyborze przypadku – i jak się zu łączy z Dativem, to będzie zawsze Dativ.  Dlatego trzeba się nauczyć  z jakim przypadkiem łączy się dany przyimek, o czym pisałam tutaj
 

Ćwiczenia


Anna

Anna

Kto tworzy tę stronę?Ania – zna tajniki nauczania języków obcych oraz Fabian – Niemiec i geniusz – nie ucząc się nigdy niemieckiego – ogarnia der, die, das.
Anna
Print Friendly, PDF & Email
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (3 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

2 komentarze do wpisu „Lekcja 14: przypadki niemiecki”

  1. Przypadki w niemieckim to temat, którego można uczyć się całe życie i warto powtarzać na każdym poziomie zaawansowania! Dlatego bardzo dziękuję za praktyczne ćwiczenia!

Dodaj komentarz