Lekcja 2: celownik niemiecki

W tej lekcji dowiesz się jak deklinują się najważniejsze części mowy w celowniku oraz kiedy stosuje się celownik niemiecki .

Celownik niemiecki: co to jest?

  • Celownik  (Dativ) jest jednym z 4 przypadków w języku niemieckim.
  • Używa się go po określonych przyimkach oraz czasownikach.
  • Odpowiada na pytanie „komu?czemu? kim? czym?“
  • Jeśli coś „jest w celowniku”, to musi mieć odpowiednią końcówkę (odmieniamy na przykład rodzajniki, zaimki itp.)

Na przykład:

  • Ich bin mit einer Freundin verabredet. / Jestem umówiona z przyjaciółką (umówiona  z kim? czym? z przyjaciółką)
  • Ich spaziere mit dem Hund./ Spaceruję z psem. (spaceruję z kim? czym? z psem)
  • Keinem wird das gefallen./ Nikomu nie będzie się to podobać. (komu? czemu? nie będzie się podobać? nikomu)
  • Gehst du mit mir?./ Idziesz ze mną? (idziesz z kim? czym? ze mną)
  • Ich spreche mit meiner Mutter./ Rozmawiam z moją mamą (rozmawiam z kim? z czym? z moją mamą)
spacer z psem
Ich spaziere mit dem Hund./ Spaceruję z psem. (spaceruję z kim? czym? z psem, czyli celownik)

Celownik niemiecki: deklinacja

Jak na pewno zauważyłeś na powyższych zdaniach – rodzajniki, czy to określone czy nieokreślone, zaimki osobowe, dzierżawcze czy zaprzeczenia – różnią się od tych w mianowniku. A zatem: „Der“ zamieniło się na „dem“, „du“ na „dir“ i tak dalej. A teraz przypatrzymy się jak te poszczególne części mowy wyglądają właśnie w celowniku.

Bez stresu – udowodnię ci, że musisz zapamiętać tylko JEDNĄ tabelkę. A mianowicie:

Celownik niemiecki: rodzajnik określony 

Jedyną tabelką jakiej musisz się tak naprawdę nauczyć, jest ta z odmianą rodzajnika określonego przez wszystkie cztery przypadki. Na niej bazują bowiem wszystkie inne odmiany, co zobaczysz w kolejnych podpunktach. Teraz zajmiemy się celownikiem, który pogrubiłam czcionką w poniższej tabelce.

PrzypadekDER (męski)DIE (żeński)DAS (nijaki)liczba mnoga
Nominativ: kto ? co?DERDIEDASDIE
Genitiv: czyj?DESDERDESDER
Dativ: kim? czym? komu czemu?DEMDERDEMDEN
Akkusativ: kogo? co?DENDIEDASDIE
  • Ich sitze auf der Couch./ Siedzę na kanapie.
  • Ich spreche mit der Frau./ Rozmawiam z kobietą.

Celownik niemiecki: rodzajnik nieokreślony

Rodzajnik nieokreślony w celowniku wygląda identycznie ja rodzajnik określony  – jaką końcówkę ma określony, taką samą będzie miał nieokreślony. Na przykład jak jest „dem” to rodzajnik nieokreślony go imituje i wychodzi „einem”.

Dativ r. określonyDativ r. nieokreślony
demeinem
dereiner
demeinem
mnoga: den-
  • Ich spreche mit einer Frau./ Rozmawiam z kobietą.
  • Ich gehe zu einem Arzt. / Idę do lekarza.

Celownik niemiecki: przeczenie „kein”

Przeczenie „kein”  ma z kolei takie końcówki jak rodzajnik nieokreślony w liczbie pojedynczej, a w liczbie mnogiej jak rodzajnik określony.

Dativ r. określonyDativprzeczenie "kein"
r. męski : einemkeinem
r. żeński: einerkeiner
r. nijaki: einemkeinem
mnoga: denkeinen
  • Rosa gefällt keinem Mann./ Różowy nie podoba się żadnemu mężczyźnie.

Celownik niemiecki: zaimki dzierżawcze 

I  również zaimki dzierżawcze mają takie końcówki jak rodzajnik nieokreślony 

Dativ r. określonyDativ zaimek dzierżawczy
demmeinem, deinem
dermeiner, deiner
demmeinem, deinem
mnoga: denmeinen, deinen
  • Ich bin mit meinem Mann unterwegs./ Jestem w drodze ze swoim mężem.
  • Verreist du mit deiner Frau?/ Podróżujesz ze swoją żoną?

Celownik niemiecki: zaimki osobowe

Zaimki osobowe bazują również na tym samym systemie:

Dativ r. określonyDativ zaimek osobowy
r.męski: demihm
r. żeński: derihr
r. nijaki: demihm
mnoga: denihnen
  • Ich gehe mit ihr ins Kino./ Idę z nią do kina.
  • Sprichst du mit ihm?/ Rozmawiasz z nim?

A tak wyglądają pozostałe zaimki osobowe w celowniku:

Nominativ/ mianownik (kto? co?)ichduersieeswirihrsieSie
Dativ/ celownik ( komu? czemu? z kim? z czym?)mirdirihmihrihmunseuchihnenIhnen

Kiedy stosuje się celownik niemiecki?

po pytaniu komu? czemu? z kim czym?

Celownik niemiecki stosuje się przede wszystkim tam, gdzie występuje pytanie: komu? czemu? z kim czym? – tak jak to widać na wszystkich powyższych przykładach.

po określonych czasownikach

Jest pewna grupa czasowników w języku niemieckim, które wymagają użycia Dativu. Bez obaw – większość z nich pokrywa się z użyciem polskiego celownika, czyli odpowiada na pytanie „komu? czemu? z kim czym?”. Na przykład:

  • antworten/ Antworte mir!/ Odpowiedz mi. (odpowiedz komu? czemu? mi)
  • glauben / Seine Frau glaubt ihm nicht./ Jego żona mu nie wierzy (nie wierzy komu ? czemu? jemu)

Listę tych czasowników, które się z tą zasadą nie pokrywają i „wymuszają” Dativ, znajdziecie tutaj.

po określonych przyimkach

Są pewne przyimki, które zawsze łączą się z Dativem. I wtedy zapomnij dwie powyższe zasady – przyimek decyduje.  Listę takich przyimków znajdziecie tutaj.

uwaga
eżeli rzeczownik w liczbie mnogiej nie kończy się na „s” lub „n” dostaje w Dativie bonusowe „n”. Na przykład: die Fahrräder – den Fahrräderndie Bilder – den Bildern,  die Tische – den Tischen.



Anna

Hallo aus Berlin! Jestem germanistką, która postanowiła zdjąć klątwę z języka niemieckiego. Efektem tego jest strona, na której właśnie jesteś. Znajdziesz tutaj lekkostrawną instrukcję obsługi języka niemieckiego , dzięki czemu zaczniesz rozumieć (i polubisz) język niemiecki.Poznaj mnie lepiej
Anna
Print Friendly, PDF & Email
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Dodaj komentarz