Lekcja 17: rekcja czasownika

W tej lekcji dowiesz się najważniejszych informacji o rekcji czasownika w języku niemieckim. Wyjaśnię ci, co to jest rekcja czasownika oraz po jakich czasownikach  trzeba zastosować dopełniacz (Genitiv), celownik (Dativ), a kiedy biernik (Akkusativ).

Rekcja czasownika niemiecki: co to jest?

W języku niemieckim jest pewna grupa czasowników, które łączą się z konkretnym przypadkiem – albo same z siebie, albo ponieważ występują z przyimkiem, który to z kolei łączy się z danym przypadkiem.

Bez obaw – większość czasowników łączy się z takimi przypadkami, jak w jęzuku polskim. Na przykład:

  • Warum antwortest du mir nicht? / Dlaczego mi nie odpowiadasz? (nie odpowiadasz komu? czemu? czyli celownik, czyli niemiecki Dativ)
  • Ich danke Ihnen./ Dziękuję panu/ pani. (dziękuję komu? czemu? czyli celownik, czyli niemiecki Dativ)
  • Ich brauche dich./ Potrzebuję cię. (potrzebuję kogo? co? cię, czyli biernik, czyli niemiecki Akkusativ)

I tak dalej  – trzeba zatem przede wszystkim wiedzieć, na jakie pytania odpowiadają poszczególne przypadki. Takich przypadków jest 4 i tutaj znajdziesz teorię w pigułce , przykłady oraz ćwiczenia na przypadki niemieckie. A w tej lekcji pokażę ci tylko te czasowniki, które wymagają innego przypadku niż w języku polskim. 

Czasowniki wymagające biernika (Akkusativ)

Poniżej znadziecie listę tych czasowników, które w języku niemieckim są z biernikiem, a w języku polskim niekoniecznie 

CzasownikTłumaczenie
anrufenzadzwonić
beneidenzazdrościć komuś
heiratenpoślubić
nennennazywać
störenprzeszkadzać
unterbrechenprzerywać
  • Unterbrich mich nicht!/ Nie przerwywaj mi. (nie przerywaj komu? czemu? – czyli po polsku czasownik łaczy się z celownikiem, ale po niemiecku łączy się z biernikiem)
  • Willst du mich heireiten?/ Czy chcesz mnie poślubić?
  • Darf ich Sie stören?/ Czy mogę panu/pani przeszkodzić? (przeszkodzić komu? czemu? – czyli po polsku czasownik łaczy się z celownikiem, ale po niemiecku łączy się z biernikiem)
  • Rufst du mich heute an? /Zadzwonisz do mnie dzisiaj?
  • Ich beineide dich. Zazdroszczę ci.
heireten
Willst du mich heireiten?/ Czy chcesz mnie poślubić?

Czasowniki wymagające celownika (Dativ)

A po  poniższych czasownikach jest w języku niemieckim zawsze celownik, czyli Dativ:

CzasownikTłumaczenie
ausweichenwyminąć, ustąpić z drogi
ähnelnbyć podobnym
bekommenposłużyć, wyjść na zdrowie
begegnenspotkać
beitretenprzystąpić do organizacji
zustimmenzgadzać się
beiwohnenuczestniczyć, być obecnym
folgeniść za kimś, następować
sich nährenzbliżać się
zuhörenprzysłuchiwać się
gehören/anhörenprzynależeć
  • Ich stimme deinem Vorschlag zu./ Zgadzam się z twoją propozycją.
  • Ich bin ihr auf der Straße begegnet./ Spotkałam ją na ulicy.
  • Das Essen ist mir nicht bekommen. / Jedzenie nie wyszło mi na zdrowie.
  • Wem gehört dieser Hund? / Do kogo należy ten pies?

rekcja czasownika

Czasowniki wymagające dopełniacza (Genitiv)

Bardzo niewielka grupa czasowników łączy się z Genitivem. Dobra wiadomość jest taka, że nie  za często używa się tego przypadku. Genitiv zastępuje się w mowie potocznej poprzez: czasownik + przyimek + Dativ lub Akkusativ. O wiele bardziej naturalnie brzmi: „Ich erinnere mich an den Namen”… niż „Ich erinnere mich des Namens”. Również o niebo lepiej brzmi „Er schämt sich für seine Eltern” niż „Er schämt sich seinen Eltern”Ale z czysto gramatycznego punku widzenia, poniższe czasowniki łączą się z Genitivem:

CzasownikTłumaczenie
gedenkenwspominać, pamiętać
sich bedienenposługiwać się
sich erfreuencieszyć się czymś
bedürfenwymagać
sich enthaltenpowstrzymywać się
sich entsinnenprzypominać sobie
sich erbarmenzlitować się
sich rühmenchwialić się
sich schämenwstydzić się
sich annehmenpodjąć się czegoś
der Meinung seinbyć zdania
guter/schlechter Laune seinbyć w dobrym/złym nastoju
  • Wir gedenken der Toten des Zweiten Weltkriegs./ Wspominamy ofiary II wojny światowej.
  • Das Betreten des Parks bedarf einer Genehmigung. Wstęp do parku wymaga pozwolenia.
  • Ich erinnere mich des Namens seines Mannes nicht mehr./ Nie przypominam sobie już imienia jej męża.
  • Er schämt sich seinen Eltern./ On wstydzi się swoich rodziców.
  • Ich bin der Meinung, du sollst nach Hause gehen./ Jestem zdania, że powinieneś isć do domu.

Czasowniki z przyimkami

Wiele czasowników w niemieckim łączy się z konkretnym przyimkiem. Z kolei ten przyimek decyduje o tym, w jakim przypadku będzie to, do czego się odnosi. Na przykład czasownik „sprechen” łączy się między innymi z przyimkiem „mit”. Przyimek „mit” łączy się z Dativem, a zatem jest „mit dem Kind”. W drugim przykładzie przyimek „über” łączy się z Akkusativem, a zatem jest „über das Wetter”

  • Ich spreche mit dem Kind/ Rozmawiam z dzieckiem.
  • Wir sprechen über das Wetter./ Rozmawiamy o pogodzie.

Listę z rekcją czasownika znajdziesz w każdej książce do gramatyki, lub w internecie wpisując „czasowniki z przyimkami”. Podpowiem ci teraz, jak się  nauczyć rekcji czasownika.

  • Nie polecam uczyć się alfabetycznych list czasowników, tylko list podzielonych na przyimki (tak jak na zdjęciu poniżej) W jakimś zeszycie pogrupuj i wypisz sobie czasowniki, które łączą się z an, auf, aus, bei , für i tak dalej.
  • Z każdym czasownikiem ułóż sobie zdanie. Najlepiej na fiszkach – po jednej stronie po polsku, po drugiej po niemiecku, więcej o nauce z fiszkami napisałam tutaj
  • Powtarzaj codziennie kilka minut

Musisz oczywiście wiedzieć, z jakim przyimkiem łączy się dany czasownik i co wtedy oznacza. A skąd wiedzieć z jakim przypadkiem łączy się dany przyimek?Wystarczy nauczyć się przyimków w niemieckim, których jest o wiele mniej, niż czasowników i wiedzieć z jakim przypadkiem się łączą. Tutaj znajdziesz pełną listę przyimków wraz z ich przypadkami, z jakimi się łączą.

rekcja czasowników
Na zdjęciu widzisz częśc rekcji czasownika z „Nowe repetytorium  gramatyki języka niemieckiego” autorstwa S. Bęza. Nauka takiej listy, pogrupowanej według przyimków, jest efektywniejsza niż alafetyczna lista.



Anna

Hallo aus Berlin! Jestem germanistką, która postanowiła zdjąć klątwę z języka niemieckiego. Efektem tego jest strona, na której właśnie jesteś. Znajdziesz tutaj lekkostrawną instrukcję obsługi języka niemieckiego , dzięki czemu zaczniesz rozumieć (i polubisz) język niemiecki.Poznaj mnie lepiej
Anna
Print Friendly, PDF & Email
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Dodaj komentarz