Home » Gramatyka » Średniozaawansowany » Plusquamperfekt

Plusquamperfekt (czas zaprzeszły)

Präteritum, Perfekt – pewnie znasz już te czasy przeszłe w niemieckim? A czy słyszałaś/-eś już o czasie zaprzeszłym Plusquamperfekt? W tej lekcji opanujesz szybko czas Plusquamperfekt i nauczysz się, jak go zbudować. Dowiesz się też, kiedy się go używa, a na końcu będziesz mogła / mógł rozwiązać ćwiczenia na czas Plusquamperfekt.

Co to jest Plusquamperfekt?

graficzne wyjaśnienie czasu plusquamperfekt
Plusquamperfekt to jeden z trzech czasów w języku niemieckim do mówienia o przeszłości

Plusquamperfekt to czas zaprzeszły (Vorvergangenheit) w języku niemieckim. Hmm, zaprzeszły, czyli? Czyli taki, w którym coś wydarzyło się przed inną czynnością w przeszłości (Vergangenheit), np. nie pojechałam do Berlina, bo nie kupiłam biletu – najpierw zapomniałam kupić bilet (czas zaprzeszły), a potem nie pojechałam przez to do Berlina (czas przeszły):

  • „Ich fuhr nicht nach Berlin (czas przeszły), denn ich hatte keine Fahrkarte gekauft.“ (czas zaprzeszły)

Czas Plusquamperfekt wygląda bardzo podobnie do czasu Perfekt – potrzebujesz w nim dwóch czasowników, np.:

  • „ich hatte gearbeitet“ / „ja pracowałam“
  • „sie hatte geschlafen“ / „ona spała“

Ale po co właściwie te dwa czasowniki („hatte” + „gearbeitet” /„geschlafen”) w zdaniu? Zaraz Ci to wyjaśnię.

Jak tworzy się czas zaprzeszły Plusquamperfekt?

Pamiętasz jeszcze budowę czasu przeszłego Perfekt? Jeśli tak, to masz z górki. Czas Plusquamperfekt zbudujesz bardzo podobnie. Potrzebujesz:

  1. czasownika posiłkowego (Hilfsverb) „haben” lub „sein” w formie Präteritum, czyli „hatte” lub „war” – czasownik posiłkowy nic nie oznacza, pomaga jedynie zbudować zdanie
  2. drugiego czasownika, który opisuje czynność w zdaniu. Jest on zawsze w formie Partizip II (ta forma z ge- na początku i -t na końcu, np. gearbeitet) i stoi na końcu zdania.

Podsumowując:

hatte / war (Hilfsverb) na 2. miejscu + Partizip II na końcu = Plusquamperfekt

Przykłady:

  • „Er hatte seine Schwester gesehen.“ / „On widział swoją siostrę.“
  • „Wir hatten ein Buch gelesen.“ / „My czytaliśmy książkę.“
  • „Ich war früh aufgestanden.“ / „Ja wstałem wcześnie.”

Przypomnijmy sobie, o co chodzi z pierwszym składnikiem czasu Plusuamperfekt: czasownikami posiłkowymi.

Czasowniki posiłkowe w Plusquamperfekt

Czasownik posiłkowy (Hilfsverb) „haben” lub „sein” jest tylko pomocnikiem w zdaniu. Aby zbudować czas Plusquamperfekt musisz użyć jednego z nich, ale w formie Präteritum, czyli:

forma Präteritum od „haben” = „hatte”

forma Präteritum od „sein” = „war”

No właśnie, ale który czasownik posiłkowy użyć?

Tutaj kieruj się zasadami, jak przy czasie przeszłym Perfekt: Jeśli czasownik wyraża ruch (np. biegać, chodzić, wstawać), to użyj czasownika posiłkowego „war” (od „sein”). Przy czasownikach, w których nikt się nie przemieszcza (np. malować, gotować, pracować  itd.), zastosuj czasownik posiłkowy „hatte” (od „haben”):

  • „Ich hatte sie gerufen.“ / „Zawołałam ją.“
  • „Ich war früh losgefahren.“ / „Wyjechałem wcześnie.“
Zapamiętaj
Czasownik posiłkowy stoi zawsze na 2. miejscu w zdaniu i musi być odmieniony przez osoby (ich hatte, du hattest itd.).

Spójrz, jak wygląda odmiana czasowników posiłkowych „hatte” (od „haben”) i „war” (od „sein”):

Odmiana czasownika posiłkowego haben/sein w formie Präteritum
OsobaCzasownik posiłkowyPartizip IIOsobaCzasownik posiłkowyPartizip II
ichhattegearbeitetichwargefahren
duhattestduwarst
er/sie/eshatteer/sie/eswar
wirhattenwirwaren
ihrhattetihrwart
sie/ Siehattensie/ Siewaren

W zależności od osoby wykonującej daną czynność musisz dopasować formę czasownika posiłkowego:

  • Ich hatte lange gearbeitet.” („hatte“ stoi na  2. miejscu w zdaniu, a „gearbeitet”, czyli Partizip II na końcu)
  • Du hattest lange gearbeitet.” („hattest“ stoi na  2. miejscu w zdaniu, a „gearbeitet”, czyli Partizip II na końcu)
  • Wir hatten lange gearbeitet.” („hatten“ stoi na 2. miejscu w zdaniu, a „gearbeitet”, czyli Partizip II na końcu)

Partizip II w Plusquamperfekt

Jak już wyżej wspomniałam, Partizip II to ta sama forma, której używa się przy budowie czasu Perfekt. Czasowniki słabe otrzymują wtedy z reguły ge- na początku i -t na końcu, np. gekocht, gemacht, gearbeitet. Formy Partizip II od czasowników nieregularnych mogą wyglądać różnie (np. gesehen, gegessen, verstanden), dlatego musisz nauczyć się ich na pamięć.

Zapamiętaj
Partizip II nigdy się nie zmienia i zawsze stoi na końcu zdania.

Czas przeszły Perfekt a czas zaprzeszły Plusquamperfekt – porównanie

Jeśli znasz już dobrze czas przeszły Perfekt, to może być to dla Ciebie sporym ułatwieniem w budowie czasu Plusquamperfekt. Te dwa czasy wyglądają prawie tak samo – wystarczy zamienić „habe” na „hatte” lub „sein” na „war”:

Porównanie czasu przeszłego Perfekt i zaprzeszłego Plusquamperfekt
2. miejsce
= odmieniony czasownik posiłkowy
Partizip II na końcu
czasownik posiłkowy "haben"
Czas przeszły Perfekt Er

hat


mich


besucht.

On mnie odwiedził.
Czas zaprzeszły Plusquamperfekt
Er

hatte

mich

besucht.

j.w.

czasownik posiłkowy "sein"
Czas przeszły Perfekt Sie
istnach Hause

gegangen.

Ona poszła do domu.

Czas zaprzeszły Plusquamperfekt
Sie
warnach Hause

gegangen.

j.w.

Kiedy używa się czasu Plusquamperfekt?

Dla przypomnienia: w języku niemieckim są trzy formy czasu przeszłego. Dwie pierwsze:  Präteritum i Perfekt używane są często. Czas Plusquamperfekt natomiast stosuje się dużo rzadziej. Kiedy? Jeśli masz dwie czynności w przeszłości, które nie wydarzyły się jednocześnie, tylko jedna z nich zadziała się przed drugą. Przy tej wcześniejszej czynności musisz użyć czasu Plusquamperfekt. Ta druga czynność wymaga użycia czasu przeszłego Präteritum lub Perfekt.

Uwaga
Czas Plusquamperfekt nie występuje samodzielnie. Stosuje się go raczej jako kontynuację poprzedniego zdania (lub łączy się te dwie czynności w jedno zdanie), żeby podkreślić czynność wcześniejszą, np.: „Er war aufgeregt. Er hatte zuvor mit seiner Freundin telefoniert. „ / „On był zdenerwowany. Wcześniej rozmawiał przez telefon ze swoją przyjaciółką.”

Wyobraź sobie, że miałaś /-eś na dany dzień 3 zadania do wykonania w takiej kolejności:

  1. ugotować zupę
  2. odwiedzić przyjaciółkę
  3. kupić ziemniaki

Wieczorem robisz podsumowanie dnia:

  • Nachdem ich die Suppe gekocht hatte, besuchte ich meine Freundin.“ / „Po tym jak ugotowałam zupę, odwiedziłam przyjaciółkę.“
  • Nachdem ich meine Freundin besucht  hatte, kaufte ich Kartoffeln.“ / „Po tym jak odwiedziłam przyjaciółkę, kupiłam ziemniaki.”

W języku codziennym czas Plusquamperfekt jest często zastępowany po prostu innym czasem przeszłym. Nie jest to poprawne gramatycznie, ale na pewno nie raz się z tym spotkasz.

Zapamiętaj
Oprócz „nachdem“ (po tym jak) również „bevor” (zanim) i „als” (kiedy, gdy) często wskazują na konieczność użycia czasu Plusquamperfekt, np.: „Als der Zug ankam, hatten schon alle gewartet.”

„Nachdem”, „bevor” i „als” to niemieckie spójniki. Więcej na ich temat dowiesz się w lekcji: Spójniki w niemieckim. 

Czas Plusquamperfekt – podsumowanie

  • Czas Plusquamperfekt to jedna z trzech form w niemieckim do mówienia o przeszłości.
  • Czas Plusquamperfekt to czas zaprzeszły, który opisuje czynność poprzedzającą inne wydarzenie z przeszłości.
  • Do stworzenia zdania w czasie Plusquamperfekt potrzeba czasownika posiłkowego haben / sein w formie Präteritum oraz drugiego czasownika jako Partizip II.

Czas Plusquamperfekt – ćwiczenia

Chcesz poćwiczyć czas Plusquamperfekt? Nie ma problemu! Tutaj przygotowałam dla Ciebie interaktywne ćwiczenia na czas Plusquamperfekt w niemieckim.

Najczęściej zadawane pytania – znasz odpowiedzi?

Co to jest Plusquamperfekt w niemieckim?

Plusquamperfekt to niemiecki czas zaprzeszły, co oznacza, że wyraża on czynność, która wydarzyła się jeszcze przed inną czynnością w przeszłości, np. Nachdem ich Frühstück gegessen hatte, ging ich zur Schule. (najpierw zjadłam śniadanie, a potem poszłam do szkoły)

Jak zbudować zdanie w czasie Plusquamperfekt?

Do tego potrzebujesz czasownika posiłkowego „haben” lub „sein” w formie Präteritum, czyli „hatte” lub „war” i drugiego czasownika jako Partizip II (np. gemacht). Czasownik posiłkowy musi być odmieniony przez osoby i stać z reguły na drugim miejscu w zdaniu, natomiast Partizip II nie zmienia się i stoi zawsze na końcu zdania. Przykład: „Ich bestand die Prüfung nicht, denn ich hatte nicht gelernt.“ (Nie zdałem egzaminu, ponieważ się nie uczyłem.)

Jak odmienia się „hatte” i „war” przez osoby?

„Hatte” to forma w Präteritum od „haben”, a „war” od „sein”. Potrzebujesz tych dwóch form czasownika posiłkowego, żeby zbudować czas Plusquamperfekt. „Hatte” odmienia się tak: ich hatte, du hattest, er/sie/es hatte, wir hatten, ihr hattet, sie/Sie hatten. Odmiana „war“: ich war, du warst, er/sie/es war, wir waren, ihr wart, sie/Sie waren.

Czym się różni Perfekt od Plusquamperfekt?

Perfekt to czas przeszły, a Plusquamperfekt zaprzeszły (czynność jeszcze wcześniejsza niż druga czynność w przeszłości). Jeśli chodzi o budowę, to czasy te są podobne. W Plusquamperfekt wystarczy zamienić czasownik posiłkowy na jego formę w Präteritum, np. „ich habe“ na „ich hatte” lub „ich bin” na „ich war“.

Problem z gramatyką niemiecką?

Z moim innowacyjnym Kursem Mistrza Gramatyki zrozumiesz gramatykę tak szybko i prosto, jak nigdy dotąd. 

Anna
Print Friendly, PDF & Email
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Dodaj komentarz